Russell''ın Çaydanlığı, diğer bir adıyla Göksel Çaydanlık, filozof Bertrand Russell tarafından
dinlerin yanlışlanamaz savlarının
yanlışlanması görevinin kuşkuculara düştüğü görüşünü çürütmek amacıyla ileri sürülen bir benzeşimdir. Illustrated dergisinin 1952''de içeriğine kattığı (ama hiç yayımlamadığı) "Bir Tanrı var mı?" isimli makalesinde, Russell aşağıdakileri söyler:
“
Eğer ben Dünya ve Mars
arasında eliptik bir yörüngede güneşin etrafında dönen Çin seramiği bir
çaydanlık olduğunu öne sürseydim ve bu çaydanlığın en güçlü
teleskoplarımızla bile tespit edilemeyecek kadar küçük olduğunu
ekleyecek kadar da dikkatli olsaydım, kimse bu görüşümün tersini
kanıtlayamazdı. Ama devam edip de bu savımın yanlışlanamaz nitelikte
oluşundan dolayı insan aklının ondan kuşku duymasının kabul edilemez
bir küstahlık olacağını söyleseydim, herkes haklı olarak saçmaladığımı
düşünürdü. Ancak, eğer böyle bir çaydanlığın varlığı eski kitaplarca
onaylansaydı, her Pazar günü kilisede kutsal gerçeklik olarak
öğretilseydi ve okullarda çocukların beynine kazınsaydı, onun
varlığından kuşku duymak bir gariplik belirtisi olarak görülür ve o
kuşkuyu duyan kişiye yakınçağda bir ruh doktoruyla ya da daha önceki
çağlarda bir Engizisyon yargıcıyla bir randevu kazandırırdı.
”
Bir Şeytan''ın Papazı isimli kitabında, Richard Dawkins çaydanlık fikrini biraz daha ileri götürür:
“
Organize
dinlerin, açık
düşmanlığımızı haketmesinin nedeni şudur ki, Russell''ın çaydanlığına
olan bir inancın aksine, din güçlüdür, etkilidir, vergiden muaftır ve
kendini korumaktan aciz küçük çocuklara sistematik biçimde aşılanır.
Çocuklar gelişim yıllarını çaydanlıklar hakkında manyakça kitaplar
ezberleyerek harcamaya zorlanmazlar. Devletin okulları, anababaları
yanlış biçimdeki çaydanlıklara inanmayı tercih eden çocukları okul
sisteminin dışında tutmaz. Çaydanlığa inananlar, çaydanlığa
inanmayanları ya da çaydanlık kâfirlerini veya çaydanlık sapkınlarını
hatta çaydanlığı inkar edenleri ölümüne taşlamaz. Anneler çocuklarını,
bir değil de üç çaydanlığa inanan çaydanlık-gâvuru eşlerle
evlenmemeleri için uyarmaz. Önce sütü koyanlar, önce çayı koyanların
dizlerini parçalamaz.
”
Russell''in çaydanlığı kavramı daha mizahi ve dinleri açıkça parodileştiren biçimlere de gelişmiştir; Tek Boynuzlu Görünmez Pembe At ve Uçan Spagetti Canavarı bunlara iki örnektir.