TÜRK EDEBİYATINDA
DENEMENİN GELECEĞİ 16. yüzyılda Rönesans’ın çiçeklenmesiyle birlikte bütün
otoritelere karşı birey kendini öz iradesiyle sorgulamaya başlamıştı. Bu başlangıç, hangi ülkede olursa olsun deneme türünün devam edeceğine dair en iyi dayanak çünkü o zamanki insanoğlunun kendini arayış çabası yüzyıllar içinde bireyin kendini çağın ve olayların akışı içinde sorgulamasına dönüşmüştür ve bu noktada geri dönüşsüz bir yola girilmiştir. Türkiye’de de pek çok yazar deneme yazmaktadır ve bunlar genellikle dergi ve gazete köşelerinde okunabilmektedir. Batı edebiyatında ki deneme yazarlarına baktığımızda, Montaigne ve çağdaşlarının eserlerinde insanoğlu için önemli olan kavramların ve nesnelerin konu edildiğini, 20. ve 21. yüzyıl deneme yazarlarında bunun değişmeye başladığını, tarihsel olaylar ve çağın sorunlarının insanlığı ve
geleceği nasıl etkilediğini sorguladıklarını görmekteyiz. Şunu unutmamak gerekiyor ki, deneme bir fikir yazısı türüdür ve hangi ülkede olursa olsun kolay kolay sonu gelmeyecektir. Çünkü insanlar bir kere olaylara karşı seslerini yükseltme cesaretini göstermişlerdir ve bu özgürlük onların elinden alınmadığı sürece – ki bu o kadar kolay değildir- deneme türünün devam edeceğine inanıyorum. Ülkemizde pek çok kişinin
denemenin varlığından haberdar olduklarından şüpheliyim. Aslında bir şekilde bu konuda insanlar bilgilendirilse “deneme” Türk okuyucusunun çok ilgisini çekecektir çünkü uzun değil, çok ağır bir üslubu yok ve hem yazar hem de konu açısından çok çeşitli. Deneme herkese yazma olanağı sunan, kurallar koyarak sınırlamayan, paylaşım alanı yaratan bir tür. Sonuç olarak, daha önce de belirttiğim gibi, 16. yüzyıldan günümüze dek uzanan deneme türü bundan sonra da hangi ülkede olursa olsun varlığını sürdürecektir, çünkü bir fikir yazısıdır. Ayrıca makale veya diğer edebi türler gibi yazılması için kural barındırmadığından yazılabilmesi ve okunabilmesi daha kolaydır. Günümüzde artık politik veya sosyal gelişmeler çok hızlı olmaktadır ve bu değişimler karşısında başkalarının fikrini öğrenmenin veya sizinle aynı fikirleri paylaşan insanların olduğunu fark etmenin çok zevkli ve faydalı olduğunu düşünüyorum. Bence deneme türünün devamı sağlanmalıdır çünkü bu tür okumaktan biraz uzak olan ve edebiyatı sıkıcı bulan insanlar özellikle de Türk halkı içinde güzel bir alternatiftir.