Klasik Rus edebiyatının ünlü simalarından olan Dostoyevski'nin,henüz 24 yaşında iken yazdığı ilk eseri olan İnsancıklar,Petersburg'da
yaşayan ve birbirinin uzaktan akrabası olan iki kişi arasındaki mektuplaşmalar üzerine kuruludur.
Makar Alekseyeviç,bir devlet dairesinde çalışan yaşlı ve fakir bir memurdur.Varvara Alekseyeviç ise 14 yaşında babasını,sonra da annesini kaybetmiş,yetim ve öksüz bir kız olup Makar Alekseyeviç'in uzaktan akrabasıdır.
1846 yılının Nisan ayında başlayan mektuplaşmalar,aynı yılın Eylül'üne ;yani Varvara'nın bir domuz tüccarı olan Bay Bikov'la evlenmesine kadar sürer
Makar A. kendisi de fakir olmasına rağmen Varvara A.'i korumasına almış olup zaman zaman kendi ihtiyaçlarından bile feragat ederek O'na maddi yardımda bulunmaktadır.İkisi arasında tarif edilemez bir sevgi ve diğergamlık görülmektedir.
Varvara,Makar'ı bir kız çocuğunun babasını sevdiği gibi severken,Makar için aynı şeyi söylemek pek mümkün değildir.Belli ki Makar A.,Varvara'yı başlangıçta bir baba gibi severken sonradan bu sevgi gizli bir aşka dönüşmüştür.
Mektuplardan her iki taraf da yaşadıkları sevinçleri,kederleri paylaşmaktadır.Birbirlerine çok yakın oturmalarına rağmen,halkın dedikodusundan kaçınmak için mektuplaşma yolunu tercih etmektedirler.
Yazar,zaman zaman kahramanlarının dilinden döneminin toplumu hakkında değerlendirmeler ve karakter tahlilleri yapmaktadır.Eser de en dikkate değer vurgu;yazarın "İnsancıklar"diye nitelediği "Fakirlerin toplum tarafından aşağılandığı"vurgusudur.Yazar,Makar A.'in ağzıyla fakirleri aşağılayan bir içeriğe sahip olan Gogol'un "Palto"adlı eserini eleştirerek bu tip yazarların özellikle bir generali kitaplarında alay konusu yapmaya cesaret edemeyecekleri özellikle vurgular.
Yazarın yaşadığı dönemde,toplumun alt kesimine ne kadar duygulu, vefakar,diğergam olurlarsa olsunlar,bir "insan"değil"insancık"olarak bakılmaktadır.Günümüz toplumlarında da bu gerçeğin değişmediği,insan olmanın,zengin olmakla doğru orantılı olduğu görülmektedir.