Jack Devanney tarafından kaleme alınan “Tanker Tromedisi- Tankerlerde Yaklaşan Felaketler”,
Tanker tasarımı ve inşası konusundaki vurucu fikirleriyle, tankercilik sektörünü anlamaya adanmış, oldukça ilginç
bir kitap.
‘Tromedi’, trajikomedi kelimesinden geliyor. Yazar, kitabın birinci bölümündeki ilk sayfada yer alan “bu olaylar beni gülümsetiyor, bazen de ağlatıyor” sözleriyle okuyucunun dikkatini konuya çekiyor. Kitapta tankercilik sektöründeki 30 yıllık deneyimini tasvir eden Jack Devanney, bunu bir Tromedi -hem bir trajedi hem de komedi-
olarak tanımlıyor.
Çift cidar kavramına karşı çıkan Devanney, tankerlerin gemi inşacılarının rahatlığı ve yararı için, ancak başlıkta kullanılan tromedi kelimesinden de anlaşılacağı gibi bir tür kurumsal komplo ortamında tasarlandığına inanıyor. Ona göre, fazlaca hafif ve yetersiz kaynak yapılmış gemileri, sahip oldukları tek elektrik santrali ve yetersiz dümen sistemi ile paslanmaya, patlamaya, sızdırmaya ya da parçalanmaya meyilli gemileri inşa eden hep bu tromedi.
Devanney “tromedi” kelimesini “düzenleyici tanker sektöründe uygulanan mevcut sistem” ya da “tankercilik sektörünü düzenleyen ilişkiler ağı” anlamında kullanıyor ve böylelikle de bizlere bu kelimenin “Düzen” ya da “Sistem” ile yer değiştirebileceğini düşündürüyor.
Geçmişte yaşanan tankerlerden petrol sızıntıları hakkında derinlemesine bir analiz ve gelecekte bunların önlenebilmesi için öneriler sunan Devanney, sektörü düzenleyen ve güvenlik standartlarını devamlı aşağı çeken yasal sistemden bahsediyor. Kitaba göre, “Sistem”i yaratanlar ve bu düzenin bir parçası olanlar arasında tanker sahipleri, denetleyici organlar; düzenleyiciler
-klas kuruluşları ve bayrak devletleri- ile tersaneler yer alıyor.
“İçeriden bir kişi” olarak Jack Devanney’in tankercilik sektöründe önemli bir kariyeri ve Tanker Mükemmelliği alanında kendine ait bir merkezi bulunuyor. Sektör içindeki konumu göz önüne alındığında, günümüzde tankerleri tasarlayan, düzenleyen, sınıflandıran ve işleten endüstrinin tüm kolları hakkındaki sert eleştirileri de büyük önem taşıyor.
Yazarın “içeriden bir kişi” olarak temel eleştirisini, kendi menfaatlerini arttırmak amacıyla yıllar boyu gemilerin güvenlik ve sağlamlık kriterlerini devamlı aşağı doğru çeken “karmaşık ilişkiler yumağı”na yöneltiyor. Yazara göre, düzenleyiciler gerçekte düzenlemek ile sorumlu oldukları tanker sahiplerine ve tersanelere bağımlı durumdalar ve onlar için birbirleriyle rekabet halindeler. Yazar bu konudaki görüşünü, “Günümüzdeki tanker sahibi tarafından
yönetilen bayrak devleti / klas kuruluşları sistemini değiştirmemiz gerekiyor. Bu bir düzenleme değil, bir müzayede.” sözleriyle ifade ediyor.
Devanney kitabında şöyle devam ediyor: “Günümüzde inşa edilen tankerler dayanıksız, oldukça güvenilmez, manevra kabiliyeti
düşük ve korunması neredeyse imkansız. Durum gittikçe daha da kötüye doğru gidiyor. Sonuç olarak, gelecekte hiç yaşanmaması gereken devasa petrol sızıntıları olacak.”
Kullandığı güçlü dil, yaptığı sert eleştiriler, kendi deneyimlerine ve tankerlerdeki çalışma hayatına dair sunduğu istatistikler ile Devanney, tankerler hakkındaki düzenlemelerin tarihini özetliyor. Sunduğu renkli çerçeve içinde, insanları uyarıyor ve hem tanker tasarımında hem de düzenleyici sistemde kökten değişiklikler için çağrıda
bulunuyor. Bir devrim istiyor ve daha da ileri giderek, Lenin ya da Mao gibi, mevcut düzenin toptan yok edilmesini savunuyor.
DENEYİMİN YANSIMASI
Olağandışı teknik altyapısını (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde fakülte üyesi) bir tanker sahibi ve operatörü olarak geçirdiği 25 yıl boyunca kazandığı deneyim ile birleştiren Jack Devanney’in geçmişi benzersiz. Kariyeri sırasında şimdiye kadar inşa edilmiş en büyük çift cidarlı geminin inşaatından sorumlu olmuş biri.
Devanney kariyerinin çoğunu büyük tankerler içinde ve arasında, bu devasa gemilerin acenteliği, inşaatı ve faaliyete başlatılması ile uğraşarak geçirdi. Bunlar arasında, yaklaşık çeyrek yüzyıl önce inşa edilmiş ilk ultra büyük hampetrol taşıyıcıları olan, muazzam büyüklükteki beyaz boyalı Hellespont dörtlüsü de yer alıyor.
Tanker Tromedisi hakkında daha fazla inceleme