Avusturyalı bir dil ve din tarih bilinci olan Wadie Jwaideh’in 1961 yılında doktora tezi olarak kaleme aldığı kitap; İletişim
yayınları tarafından 1999 yılında iki, 2004 yılında bir olmak üzere toplan üç baskı yapmış olup 572 sayfadır.Kitap,Kürt halkının 1950 yılına kadar yaşadıkları olayları ve bu olay sonucu oluşan Kürt milliyetçiliğini tek taraflı olarak bölüm halinde anlatmaktadır.
Yazar, birinci bölümde sözde Kürdistan’la ilgili bilgiler sunmuştur.Bu bilgiler arsında; şu andaki Erzurum ilinin bir bölümü; Tunceli, Malatya ve Maraş’ın doğusunda kalan bölümü, Erzincan’ın kuzeyini sözde Kürdistan olarak tanımlamaktadır. Aynı bilgiler arasında kürt tarihi, coğrafya ve edebiyatından bahsedildiği de görülmektedir.
İkinci bölümde; Kürtlerin Toplumsal Örgütlenmesinden Kürtlerin genellikle aşiret içinde yaşadıklarıiş bölümden kişilerin statülerinden bahsedilmektedir.
Üçüncü Bölümde ; Kürdistan’daki yarı-Otonom rejimlerin ortadan kaldırılması için verilen savaşları anlatmaktadır.Bu savaşlarda, genelde Amerikan Misyonerlerinin etkili olduğundan bahsedilmekte ve Osmanlı’larla yapılan savaşlardan sıklıkla bahsedilmektedir.Bu mücadelelerden sonra yarı otonom Kürt beylikleri sindirilmiştir.
Dördüncü Bölümde; Nehrili Şeyh Ubeydullah, yarı otonom Kürt beylikleri sindirilmesi ile sözde Kürdistan’da başlayan kanunsuzluk ve düzensizlik dönemini bitiren, başlangıçta Türklerden destekli bir liderdir.
1877-78 yıllarında bağımsız bir Kürdistan kurma fikri ortaya çıkmıştır.Türk ve İran’ın kötü yönetimi Kürtleri tarih önünde rüşvetçi ve kötü üne sahip kişiler yaptığı iddia edilmektedir.Kitabın bu bölümde Kürtlerin İran’a saldırdığı, saldırı sonucunda ABD ile ilişkilerini geliştirdikleri anlatılmaktadır.
Jön Türk Devriminin Kürt milletçiliği üzerindeki etkisi ile1908 yılında ittihat ve terakki komitesinin Osmanlı Devletinde söz sahibi olması ile Kürt milliyetçiliği, Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti, Kürt naşr-i Maarif Cemiyeti, Kürdistan Bağımsızlık Komitesi,Kürt Millet Fırkası ve Kürt Teşkilat-ı İçtimaiye Cemiyeti kurulmuştur.Fakat kısa bir süre sonra ittihat ve Terakki Türklük dışındaki milliyetçilik akınlarına tepki göstermişlerdir.
Tepki sonucu oluşan çatışmaların nedenleri şunlardır.
1. Halifelik kaldırılınca en önemli bağ azalmış.
2. Zorunlu Türkleştirme çabaları.
3. Osmanlını zayıflayınca Kürtlerin ayrılma ihtirazları
4. Jön Türklerin Sözlerinde durmamalarıdır.
Bunların sonucunda dış destekli hükümet hedef alınan bir çok isyan çıkmıştır.
Rusya’nın Kürt Politikası :
İranlıları alt eden Ruslar Kürtlerin gözlerinde erişilmezdi. Rusya,Türklerle savaşırken alevi Kürtler Rusların yanındaydı.Rusların Kürtlerin yanındaki itibarı başarılardan sonra artmıştır. Ermenileri kullanmaya başlayan Ruslar, Kürtleri gözden düşürmüş ve Kürtlere karşı da harekat girişiminde bulunmuşlardır.Kürtler,birinci dünya savaşında Türk - Rus savaşları nedeniyle şehirleri savaş meydanı haline gelmiştir.Türk-Rus savaşında Kürtler Türkleri 4 fırka ( tümen ) gücünde askerle desteklemişlerdi.Birinci dünya savaşı sırasındaki açlık,sefalet ve savaşlar Kürt milliyetçiliğini zayıflatmıştır. Kürt milliyetçiliğini savunan küçük bir grup, yüzlerini Osmanlı ile savaşta İngiltere ve Ruslara çevirmişti.1914 yılında bu grup İngilizlere tabi olmaya çalışmışsa da İngilizlerin çıkarlarına ters düşen bu hareket gerçekleşmedi. Savaş sonrası imzalanan Sevr Antlaşması Kürt milliyetçilerinin özerkliklerini kabul eden ve bir ölçüde isteklerini karşılasa da Serv uygulanamadı.
Birinci dünya savaşından sonra Kürdistandaki durum :
Türkiye ve İran’ın Kürdistan bölgesindeki en önemli sorun, Simko ağa adı verilen bir çapulcunun isyanı ve öldürülmesiyle bitti. Suriye yönetimi ile ters düşmeyen Kürtlerin,Fransızların işgali ile rahatları bozuldu ve 1937 yılında Cezire ayaklanması sonrası tekrar normale döndü.
Irak’taki durum ise daha karmaşık ve büyük devletlerin karmaşasıyla içinden çıkılmaz bir hal almıştı.Bu bölgedeki; huzursuzluk Amadiye, Ziber – Barzan,Akra, Surçi isyanı olarak ortaya çıkmıştır.
Türkiye’deki Kürt Oyunları :
Piranlı Şeyh Sait’i körükleyen milliyetçilik akımları, Kürtçenin yasaklanması, bağımsız devlet hayalinin Sevr ile kaybolup gitmesi isyana sebep oldu. 07 Mart 1925’te başlayan isyan, isyan destekçisi 34 kişinin yakalanması ile 12 Nisan 1925’te sona erdi.
Ağrı Dağını mesken tutan bir takım Kürt ileri gelenleri 1930 yılında isyana girişmiş ve aynı yıl isyan bastırılmıştır.
Dersim İsyanı :
Zazaca konuşan, Şii Kürtler daha önce hiçbir isyana karışmamıştır.1973 yılında Türk hükümetinin çıkardığı bölge halkını eritmeye yönelik yasalar haklı isyan ettirdi.Başlayan isyan 1938 yılında bastırıldı.
Bavzani İsyanı :
Şeyh Ahmet Bavzani, 1931-1932 yıllarında ve 1943-1945 yıllarında Molla Mustafa Bavzani isyanlarının temel nedeni, Bavzani’lerin dini sapkınlıkları ve ihtiraslarıdır. İran’ın 1941 yılı Eylül ayında İngiliz ve Ruslarca işgal edilmesi sonucu, aşiretlerin yaşadığı bölgelerde İran otoritesi yıkıldı. Ocak 1946’da Mahabat Cumhuriyeti adı altında bir Kürt devleti kuruldu. 1942 yılında barışa son verildi. Cumhuriyetin kuruluşunda, Kadr Muhammet idam edildi.
“Wadie Jwaideh”in yazdığı doktora tezi, Kürt milliyetçiliğinin tarih boyunca geçirdiği evreleri anlatmakta ve etkilendiği diğer toplumlar yönünden de örnekler sunmaktadır.